De Ursulinenwintertuin: een art nouveau-parel vlak bij Brussel.

Bijgewerkt op 6 juni 2026 door Pierre

Je denkt dat je de omgeving van Brussel kent, en dan stuit je ineens op zo'n plek. Op ongeveer dertig minuten rijden, vlakbij Onze-Lieve-Vrouw-Waver (Wavre-Notre-Dame voor de kenners, zo'n tien kilometer van Mechelen), ligt een verborgen pareltje. Een plek die je niet zou verwachten als je erlangs loopt. Van buitenaf lijkt het een groot bakstenen schoolgebouw. ​​Binnen is het een heel ander verhaal. Je duwt een deur open, kijkt omhoog en... We staan ​​daar met open mond.Welkom in de Ursuline Wintertuin.

Het "wow"-moment

Het hart van de plek is dit glazen dak uit 1900, puur Art Nouveau, Als een juweel te midden van een verder zeer neogotisch complex, is de hal voorzien van slanke gietijzeren zuilen, een metalen constructie met bloemmotieven en overal glas-in-loodramen. Het grote, halfronde glazen dak laat een licht binnen dat alles transformeert: klimplanten, zwaluwen in een gouden hemel, en aan beide uiteinden van de hal een glas-in-loodraam voor de zonsopgang en een voor de zonsondergang. De koepel speelt ondertussen in op de thema's ochtend, middag en avond, een klassiek element van de Art Nouveau.

Wat het mysterie nog vergroot, is dat de architect onbekend blijft. De meesterbouwer leverde meesterlijk werk af en verdween vervolgens spoorloos. Bezoekers die de plek in de loop der jaren op foto's hebben gezien, zijn het er unaniem over eens: in het echt is het nog indrukwekkender. Zelfs op een grijze dag is de ruimte gevuld met kleur.

Nonnen die hun tijd ver vooruit waren

Achter de schoonheid schuilt een verhaal van nogal gedurfde vrouwen. Halverwege de 19e eeuw verlieten acht Ursulinen hun klooster in Tildonk en vestigden zich in de Bosstraat om een ​​meisjesschool op te richten, in een tijd waarin onderwijs voor meisjes allesbehalve vanzelfsprekend was. Hun idee: dat een jong meisje meer moest kunnen leren dan Frans, borduren en pianospelen. De kostschool die ze openden, de "kostschool voor jonge dames", verwierf uiteindelijk een reputatie die tot ver buiten de regio reikte en leerlingen aantrok uit heel Europa, maar ook uit Australië en Zuid-Amerika.

De wintertuin, aangelegd in 1900, was hun visitekaartje: een spectaculaire ontvangsthal, ontworpen om indruk te maken op rijke families die hun dochters aan hun zorg toevertrouwden. Een gewaagde gok, maar een succesvolle. Het gebouw overleefde zelfs de Eerste Wereldoorlog, doordat de zussen de fragiele constructie hadden gedraaid en tussen twee vleugels hadden geschoven om het te beschermen. Tegenwoordig is het een monumentaal pand en treft men er een nogal eclectische mix van stijlen aan: Art Nouveau, Neogotiek, Neo-Empire en Art Deco bestaan ​​naast elkaar in de gangen met hun suggestieve namen (Empire Corridor, Alpine Room, La Fontaine Refectory, Grand Staircase).

Het detail dat iedereen opvalt: de pianogalerij.

Als je bezoekersrecensies leest, komt één plek steeds weer terug: de reeks repetitieruimtes, elk met een eigen piano. De pianogalerij is zo'n gang die je je voorstelt hoe tientallen jonge meisjes er een eeuw geleden samen piano speelden. Een klein maar belangrijk detail: deze galerij is niet inbegrepen in de zelfgeleide tour met audiogids. Je kunt hem alleen bezoeken met een rondleiding (daarover later meer). Nog een anekdote uit de recensies: in een van de groepen zaten twee oudere dames die er hadden gewoond, en hun herinneringen kwamen niet altijd helemaal overeen met het verhaal van de gids. Zo'n moment kun je niet nabootsen.

Waarom horen we er nu pas over?

De wintertuin was lange tijd alleen toegankelijk voor groepen, op reservering of tijdens de Erfgoeddagen. Eind 2022 sloot de tuin haar deuren voor een grootschalige restauratie, maar in 2024 heropende ze met een baanbrekende innovatie: een meeslepende audiogids, waardoor individuele bezoekers de tuin eindelijk konden verkennen. Vandaar het gevoel, dat velen delen, van het ontdekken van een goed bewaard geheim. Het beheer is in handen van de Stichting Kempens Landschap en de non-profitorganisatie Wintertuin, die ook een Europese prijs hebben ontvangen voor de toegankelijkheid van de tuin.

Hoe je specifiek kunt bezoeken

Tickets moeten vooraf online worden gereserveerd en betaald, per tijdslot. Er zijn drie opties beschikbaar, en de keuze hangt voornamelijk af van de beschikbare tijd en de wens om meer te zien:

De zelfgeleide tour met audiogids (de "belevingsroute") is beschikbaar op vrijdag, zaterdag en zondag van 12:30 tot 15:30 uur (en ook op woensdagmiddagen tijdens de paasvakantie tot eind augustus). Reken op ongeveer een uur; de audiogids is beschikbaar in het Frans, Nederlands of Engels. Prijs: €15 voor volwassenen, €10 voor inwoners van Sint-Katelijne-Waver, €2 voor kinderen van 5 tot 15 jaar. Aanbevolen voor personen vanaf 12 jaar.

De introductierondleiding, toegankelijk voor individuen en gezinnen, vindt plaats op zaterdag en zondag om 10:00 uur of 14:00 uur (in het Frans om 14:00 uur). Reken op ongeveer twee uur. Prijs: €18, €2 voor kinderen. Deze rondleiding geeft toegang tot de refter van La Fontaine, de kloosterkerk en de pianogalerij. Als u alles wilt zien, is dit de beste keuze.

Tot slot zijn er begeleide groepsrondleidingen beschikbaar voor groepen van minimaal 15 personen, van dinsdag tot en met vrijdag en op weekendochtenden, voor €15 per persoon plus €60 servicekosten per boeking.

Praktische informatie: gratis parkeren met een aantal gereserveerde plaatsen direct naast de ingang. Met het openbaar vervoer: neem de trein naar Mechelen en vervolgens bus (510 of 511) naar de halte Onze-Lieve-Vrouw-Waver Kerk, op 200 meter van het instituut. De locatie is ook toegankelijk voor blinden en slechtzienden (aangepaste audiogids, tactiel model) en blindengeleidehonden zijn welkom. Goed om te weten: gesloten van 1 december tot eind februari, heropent op 1 maart.

Ons oordeel

Voor een romantisch uitje, een gezinsvakantie of gewoon om even te ontsnappen aan de dagelijkse sleur zonder de regio te verlaten, is dit een waar juweel. Je komt voor het glazen dak, je vertrekt met een verhaal in je hoofd. En als je twijfelt tussen de verschillende opties, is ons advies simpel: neem de rondleiding in het weekend, al is het maar voor de pianogalerij. Het is zo'n plek die je het liefst voor jezelf houdt, maar die het absoluut waard is om te delen.

Info en reserveringen: bezoekwintertuin.be